Film rozpoczyna się od udziału najsłynniejszego, polskiego opozycjonisty w strajkach w Stoczni Gdańskiej w 1970 roku, a kończy jego słynnym wystąpieniem w Kongresie Stanów Zjednoczonych w roku 1989. Obraz, którego powstawaniu towarzyszyły emocje i kontrowersje dotyczące oczekiwaniom wobec scenariusza, oceny Wałęsy jako postaci historycznej, roli Roberta Więckiewicza i formy 87 letniego Andrzeja Wajdy, ostatecznie nie zawiódł. Najpierw przyjęto go co najmniej ciepło na festiwalu w Wenecji, potem doczekaliśmy się udanej premiery w Polsce, a chwilę wcześniej okazało się, że będzie to nasz kandydat do Oscara. Być może nie do końca uzasadniają to względy artystyczne, ale na pewno promocyjne.

„Wałęsa. Człowiek z nadziei” nie jest aż tak poruszający jak „Czarny czwartek” Krzysztofa Krauze, ani tak perfekcyjny psychologicznie i filmowo jak „Gorejący krzew” Agnieszki Holland, ale znakomicie sprawdza się jako kino, które interesująco opowiada o historii najnowszej. A znaczącą wartością dodaną w jego przypadku jest warta każdych pieniędzy rola Więckiewicza.

Film Andrzeja Wajdy w kinach od 4 października i biorąc pod uwagę rozmiary dyskusji na jego temat, świetną reklamę, którą robi tytułowa rola, a nawet nagonkę prawicowej prasy, to możemy spodziewać się wielkiego hitu.

Piotr Szygalski

Bugajski lubi obsadzać Gajosa w rolach szwarccharakterów. W „Przesłuchaniu” był bezwzględnym ubekiem, majorem Kąpielowym. Teraz jest cynicznym, lubiącym wykorzystywać swoją pozycję i przewagę zawodową prokuratorem. Pierwowzór tej postaci istnieje naprawdę. W 2003 roku doprowadził on, razem z szefem miejscowej skarbówki, do upadku nowoczesnych zakładów mięsnych w Krakowie. Na kilka miesięcy, na podstawie naciąganych zarzutów, zamknął też w areszcie ich właścicieli, którzy opuszczali go nie tyle jako uniewinnieni biznesmeni, ale przede wszystkim bankruci i ludzie złamani. Bugajski przeniósł akcję swojego filmu do Gdańska, zmienił też kilka szczegółów, tak żeby nadać mu walor uniwersalny, bo jak okazało się w trakcie zdjęć, podobnych przypadków jest zdecydowanie więcej. Ostatecznie powstał solidny thriller pokazujący Polskę w dosyć przerażający sposób. To dobrze i źle. Z jednej strony po obejrzeniu filmu tracimy sporo złudzeń na temat funkcjonowania naszego sytemu prawno-skarbowego. Z drugiej jednak z obrazu, który byłby czymś więcej niż tylko bardzo mocną, ale jednak doraźną publicystką niewiele zostało. Oczywiście oprócz znajdującego się poza skalą jakiejkolwiek oceny Januszem Gajosem. Zresztą aktorstwo (Kazimierz Kaczor, Przemysław Sadowski, Magdalena Kumorek, Wojciech Żołądkowicz) i zdjęcia Piotra Sobocińskiego juniora są najmocniejszą stroną poruszającego, ale jednak pozostawiającego spory niedosyt „Układu Zamkniętego”.

P.Szygalski/P.Skiba

To przejmująca psychodrama pokazująca rozpad młodego i udanego małżeństwa, które nie może sobie poradzić z traumą gwałtu, a potem także braku zaufania, wzajemnych podejrzeń, oskarżeń i narastającej niechęci, a nawet nienawiści. Ni byłoby filmu Fabickiego gdyby nie dwa prawdziwe wydarzenia. Seks-afera w Olsztynie, w której prezydenta tego miasta oskarżono m.in gwałt na ciężarnej urzędniczce (swoją drogą film nie wzbudził zbyt dużego entuzjazmu pośród aktualnych włodarzy Olsztyna), oraz reportaż Lidii Ostałowskiej z „Dużego Formatu”, w którym przyjrzała się tym dramatycznym wydarzeniom z perspektywy męża zgwałconej kobiety.

Fabicki do głównych ról zaangażował bardzo przekonujących na ekranie Marcina Dorocińskiego, Julię Kijowską i Adama Woronowicza, choć mam wrażenie, że w przypadku panów (vide kilka poprzednich ról) mógł „wykorzystać” ich nieco intensywniej. Bardzo dobry jest też drugi plan z Dorotą Kolak, Agatą Kuleszą, Marianem Dziędzielem i Wojciechem Mecwaldowskim. Ten ostatni był zresztą po premierze bardzo poruszony filmem i wygląda na to, że chętnie zagrałby w kolejnym obrazie Fabickiego, którego wyraźnie ceni.

CZYTAJ WIĘCEJ: RECENZJA FILMU “MIŁOŚĆ”

Czy trzeba będzie na jego trzeci film czekać kolejne 6 lat jak było w przypadku „Miłości” ( debiut fabularny „Z odzysku” miał premierę w 2006 roku) ? Chyba nie, bo Fabicki coraz mocniej przygotowuje się do następnego, tym razem większego projektu. Wyjątkowo we współczesnym, polskim kina w jego przypadku zaplanowano około 70 dni zdjęciowych. A co ciekawe, pamiętając o tematach, które dotąd interesowały reżysera, ma to być kino familijne z… małpą w roli głównej. W co pewnie trudno, najbardziej w „familijność”, uwierzyć tuż po obejrzeniu „Miłości”, ale tym bardziej na kolejną propozycję Fabickiego warto czekać.

Piotr Szygalski/Piotr Skiba

Polskie Nagrody Filmowe Orły wręczono po raz piętnasty. Skończyło się kilkoma oryginalnymi decyzjami, co nieznaczy, że niesłusznymi. Odkryciem roku okazał się 70 letni Michał Urbaniak za rolę w filmie „Mój Rower” potwierdzając, że nigdy (albo prawie nigdy) nie jest za późno na zostanie aktorem. Najlepszym reżyserem został Roman Polański za kameralną psychodramę „Rzeź”. Twórca, który swój ostatni film fabularny nad Wisłą nakręcił w 1961 roku. Największym zwycięzcą, w wyrównanej stawce kilku co najmniej dobrych filmów, okazała się natomiast „Obława”. Mroczna, niejednoznaczna historia kaprala Wydry, oddziału partyzantów, zdrady, jej konsekwencji i zasłużonej zemsty została napisana, a potem wyreżyserowana przez Marcina Krzyształowicza. To kino ambitne i nieułatwiające życia widzowi, choćby poprzez montaż, ale między innymi dlatego tym bardziej warte zobaczenia. I chwała członkom Polskiej Akademii Filmowej za taki, a nie inny werdykt w kategorii Najlepszy Film. Oto pełna lista tegorocznych triumfatorów.

Najlepszy Film 
”Obława”

Najlepsza Reżyseria 
Roman Polański – “Rzeź”

Najlepszy Scenariusz 
Wojciech Smarzowski – “Drogówka”

Najlepsza Główna Rola Kobieca 
Agnieszka Grochowska – “Bez wstydu”

Najlepsza Główna Rola Męska 
Maciej Stuhr – “Pokłosie”

Najlepsza Drugoplanowa Rola Kobieca 
Joanna Kulig – “Sponsoring”

Najlepsza Drugoplanowa Rola Męska 
Arkadiusz Jakubik – “Drogówka”

Najlepsze Zdjęcia 
Arkadiusz Tomiak – “Obława”

Nagroda Publiczności 
Leszek Dawid – “Jesteś Bogiem”

Najlepsza Scenografia 
Allan Starski – “Pokłosie”

Najlepsze Kostiumy 
Magdalena Rutkiewicz-Luterek – “Obława”

Najlepsza Muzyka 
Krzysztof Komeda, Mariusz Ostański – “Komeda, Komeda…”

Najlepszy Dźwięk 
Barbara Domaradzka, Piotr Domaradzki – “Obława”

Najlepszy Montaż 
Jarosław Kamiński –” Jesteś Bogiem”

Odkrycie Roku 
Michał Urbaniak “Mój rower”

Nagroda za Osiągnięcia Życia 
Danuta Szaflarska

Najlepszy Film Europejski – „Miłość”, Michael Haneke

Najlepszy Film Dokumentalny  -
”Wirtualna wojna

P.S.

„Syberiada Polska” to historia grupy Polaków wywiezionych przez NKWD w 1939 roku na Syberię, do obozu pracy w Kaluczy. Film powstał na podstawie książki Zbigniewa Domino. Tyleż utalentowanego literacko, co jednoznacznie niechlubnie zachowującego się w latach 50. jako oficer Naczelnej Prokuratury Wojskowej.

Historię na duży ekran przeniósł Janusz Zaorski. Wcześniej autor tak ważnych, a w niektórych przypadkach nawet wybitnych filmów, jak „Matka Królów”, „Jezioro Bodeńskie” czy „Piłkarski poker”. Jak sam mówi sfilmowanie losów Polaków deportowanych przez NKWD na Syberię było jego marzeniem. Trudno powiedzieć czy gdyby nie najróżniejsze problemy, głównie finansowe, powstałby film lepszy. Być może bardziej efektowny i z jeszcze większym rozmachem. Obawiam się jednak, że ani Zaorski, ani świetni aktorzy ukraińscy, ani też trzymający poziom polscy (Adam Woronowicz, Sonia Bohosiewicz, Natalia Rybicka, Urszula Grabowska), nie „wycisnęliby” więcej ze scenariusza.

CZYTAJ WIĘCEJ: RECENZJA FILMU “LOT”

Maciej Dutkiewicz i Michał Komar opowiedzieli o „syberyjskiej odysei” deportowanych Polaków w sposób powierzchowny, akademicki i nie budzący większych emocji. Szkoda, bo niestety powstał film, który jeszcze w Polsce, z oczywistych powodów, wzbudzi pewne emocje, ale dla jakiegokolwiek widza innej narodowości (może poza rosyjską) pozostanie kolejnym przykładem nudnego, historycznego kina, które kręcono kilkadziesiąt lat temu. Rozumiem, że nakłady są nieporównywalne, ale nie na tym polega różnica między nie tak dawno obecnym w kinach „Lincolnem”, a „Syberiadą polską”. Po prostu Amerykanie potrafią robić filmy, które działają pod każdą szerokością geograficzną, a wygląda na to, że Polacy mają z tym spory problem. Na szczęście są szkoły i uczniowie, którym film zostanie pokazany zamiast lekcji historii, dzięki czemu być może niemałe nakłady na tę produkcję, około 15 milionów złotych, mają szansę się zwrócić.

P.Szygalski